Дипфейк : Қазақстан шенеуніктерінің атынан «Қазақстанның Орск қаласына жасалған шабуылға қатысы бар» деген жалған мәлімдемелер тарауда3 қазан күні ақпараттық кеңістікте Қазақстанның Сыртқы істер және Қорғаныс министрлерінің бет әлпетіне ұқсас бейнелер қолданылған дипфейктер тарады.
Онда олар «Қазақстанда өндірілген дронның Ресейдің Орск қаласындағы мұнай өңдеу зауытына шабуыл жасағанын растап» және «болған оқиға үшін жауапкершілікті өз мойындарына алатынын» айтқандай көрсетілген.
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының талдауы көрсеткендей, бұл материалдар мен мәлімдемелер — генеративті жасанды интеллект технологиялары арқылы жасалған классикалық жалған ақпарат (фейк) үлгісі болып табылады.
Не анықталды:Ресей Федерациясының ресми дереккөздері (аймақтық билік, ТЖМ, РФ Қорғаныс министрлігі) 3 қазан таңертең Орынбор облысындағы нысандарға дрондармен шабуыл жасау әрекеті туралы ғана хабарлаған.
Олардың жарияланымдарында Қазақстан туралы ешқандай ақпарат айтылмаған.
Украина дереккөздері де соққы берген дрондар Украинаның «А» арнайы операциялар орталығы тарапынан ұшырылғанын, бұл оқиғаның Қазақстан аумағына қатысы жоқ екенін көрсеткен.
Қазақстанның бірде-бір ресми органы — Сыртқы істер министрлігі, Қорғаныс министрлігі де — болған жағдайға қандай да бір қатысы бар екені жөнінде мәлімдеме жасаған жоқ.
Таралған бейнематериалдар мемлекеттік органдардың ресми ресурстарында жарияланбаған және қолдан жасалған белгілерге ие.
Дипфейктің техникалық белгілері: Бет мимикасы мен сөйлеу артикуляциясының дауыспен сәйкес келмеуі — беттің «қатып қалуы», басты бұрғанда табиғи емес көлеңкелердің пайда болуы. Дыбыс құрылымының бұрмалануы (бөлме ішіндегі табиғи шуылдардың болмауы, синтетикалық дауысқа тән аудиосигналдың сығылуы). Баяулатып қарағанда ерін қимылы мен сөйлеудің синхронды бұзылуы байқалады. Telegram және X (Twitter) платформаларында тараған бейнефайлдардың метадеректерінде бастапқы түсірілім белгілері жоқ — құрылғы моделі мен жазылу уақыты көрсетілмеген.
Таратушылардың ықтимал мақсаттары: Қазақстан мен Ресейдегі қоғамдық пікірді тұрақсыздандыру. Қазақстанның қарулы қақтығысқа тартылғаны жөнінде жалған әсер қалыптастыру. Ресми ұстанымдар мен дипломатиялық арналарға деген сенімді әлсірету.
Ресми ұстаным:Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі мен Қорғаныс министрлігінің бұл бейнематериалдарға ешқандай қатысы жоқ.
Барлық ресми мәлімдемелер тек ресми дереккөздерде — министрліктердің сайттарында және олардың верификацияланған аккаунттарында жарияланады.
Таратылған бейнероликтер — жалған ақпараттық провокация және дипфейк технологияларын пайдалану арқылы жасалған жалған нарративтерді тарату мысалы болып табылады.
Азаматтардан ақпарат көздерін тексеруді, бейне мен дыбыс сапасындағы бұрмалануларға назар аударуды және расталмаған материалдарды таратпауын сұраймыз.